Quantrix ile Büyük Perakende Bütçe Modeli: 500 Milyon Hücre, 127 Formül, Tablo Sınırı Yok
Kısaca: Perakende bütçeleri, Excel’in sınırına dayandığı yerdir. Her mağaza, her ürün grubu ve her hafta hücre sayısını katlar; sonunda çalışma kitabı, açılması dakikalar süren ve kimsenin tam güvenmediği birçok bağlantılı dosyaya bölünür. Müşterilerimizin çoğu Quantrix’e tam bu noktada gelir. Bu ücretsiz gösterim modeli nedenini gösterir: 240 mağazalı kurgusal bir gıda zinciri için 30 alt kategori, 52 hafta, üç yıl ve üç senaryoda haftalık mal planı ve mağaza kâr-zarar tablosu; 127 formülle hesaplanan 33 milyon hücre. Ardından aynı modeli, 16 GB belleğe sahip bir dizüstü bilgisayarda, tek bir formülü değiştirmeden 750 mağaza ve 155 alt kategoriye, yani 500 milyon hücreye büyüttük; her sonuç bağımsız bir yeniden hesaplamayla yine avrosu avrosuna tuttu. Model kendini kontrol eder ve 30 günlük ücretsiz Quantrix deneme sürümüyle birlikte ücretsizdir.
Temel bilgiler
| Büyüklük | 33 milyon hücre, 47 matris, 127 formül; aynı 127 formül 107 milyon ve 500 milyon hücreyle test edildi |
| Mağazalar | 240: 5 bölgede 20 hipermarket, 90 süpermarket, 100 market ve 30 indirim mağazası; üç yılda 24 yeni mağaza açılır |
| Ürün yapısı | 8 departmanda 30 alt kategori; meyve-sebzeden kişisel bakıma |
| Zaman | 4-4-5 perakende takviminde yılda 52 hafta (12 dönem), 3 yıl |
| Mal planı | Mağaza, alt kategori ve hafta bazında satış, indirimler, fire, satışların maliyeti, brüt kâr, açılış ve kapanış stoku, planlanan mal girişleri ve open to buy (açık alım bütçesi) |
| Kâr-zarar | 11 grupta 40 mağaza gider hesabı, mağazalara dağıtılan 7 merkezi masraf yeri ve 16 proje; mağaza, format, bölge ve şirket bazında kâr-zarar |
| Senaryolar | Base (baz) · Upside (daha güçlü satış) · Downside (daha zayıf satış, ertelenen ve iptal edilen açılışlar) |
| Base sonuçları, 1. yıl | Net satış 2,53 milyar EUR · brüt kâr marjı %27,2 · EBITDA 139,9 milyon EUR (%5,5) · yıl sonu stoku 4,2 haftalık kapsama |
| Yerleşik kontroller | Satış, stok ve hesap eşleme köprüleri, stok alt sınırı, dağıtım kontrolleri; tüm senaryolarda ve her büyüklükte PASS |
| Erişim | 30 günlük ücretsiz Quantrix deneme sürümüyle ücretsiz (240 mağazalı sürüm) |
| Dil | Model İngilizcedir; tüm adlar başka dillere, örneğin Türkçeye çevrilebilir |
Perakende bütçeleri neden Excel’e sığmaz hale gelir?
Çünkü ayrıntı katlanarak büyür. Bir Excel sayfası en fazla 1.048.576 satır ve 16.384 sütun alır, ancak bir bütçe bu sınıra ulaşmadan çok önce kullanılamaz hale gelir; çünkü hesaplanan her değer saklanması, yeniden hesaplanması ve tutarlı tutulması gereken ayrı bir formüldür. Perakendede sayılar hızla büyür: 240 mağaza × 30 alt kategori × 52 hafta × 3 yıl × 3 senaryo 3,4 milyon kombinasyon eder ve her birinin satış, marj, stok, mal girişi ve open to buy değeri gerekir: yalnızca mal planında yaklaşık 30 milyon değer. Çalışma kitabı bölgeye, departmana veya yıla göre bölünür, birbirine bağlanır, her senaryo için kopyalanır ve bir kuraldaki her değişiklik tüm kopyalarda tekrarlanmak zorundadır. Bir noktada dosya açmak için fazla yavaş, göndermek için fazla büyük ve değiştirmek için fazla riskli hale gelir.
Quantrix’te aynı mal planı dokuz formüldür. Mağaza, alt kategori, hafta, yıl ve senaryo tek bir modelin boyutlarıdır ve her formül hepsi için bir kez yazılır. Daha fazla mağaza veya ürün grubu, daha fazla formül ya da dosya değil, daha fazla öğe ve veri demektir.
Bir Quantrix modeli ne kadar büyüyebilir?
Bu modeli aynı tanımdan üç büyüklükte kurduk ve yalnızca mağaza ve alt kategori sayısını değiştirdik:
| Büyüklük | Mağaza × alt kategori | Hücre | Tam yeniden hesaplama | Dosya boyutu |
|---|---|---|---|---|
| Demo (deneme sürümüyle ücretsiz) | 240 × 30 | 33 milyon | 37 saniye | 60 MB |
| Büyük | 480 × 50 | 107 milyon | 108 saniye | 180 MB |
| Çok büyük | 750 × 155 | 500 milyon | 18 dakika | 743 MB |
Tam yeniden hesaplama, modelin her hücresinin üç senaryonun tamamında sıfırdan hesaplanması demektir. Üç büyüklük de 16 GB belleğe sahip bir dizüstü bilgisayarda çalıştı; 500 milyon hücrede Quantrix 5 GB kullandı. Her büyüklükte ve her senaryoda temel sonuçlar bağımsız bir yeniden hesaplamayla avrosu avrosuna tuttu ve tüm kontroller geçti. Tam yeniden hesaplama günlük durum değil, en yavaş durumdur: Quantrix yalnızca bir değişiklikten etkilenen hücreleri yeniden hesaplar; bu yüzden kira endekslemesindeki bir değişiklik 500 milyon hücrede bile yaklaşık 3 saniye sürdü.
Bir perakende bütçe modeli neler yapmalı?
Bir perakende planının genellikle farklı yerlerde hazırlanan iki yarısı vardır. Mal finansal planlaması (Merchandise Financial Planning, MFP) mağaza, ürün grubu ve hafta bazında çalışır: ne satılacak, hangi marjla, ne kadar stok gerekiyor ve alıcılar daha ne kadar sipariş verebilir. Finans ise mağaza ve dönem bazında çalışır: giderler, merkezi genel giderler, projeler ve EBITDA. İkisi ayrı tablolarda durduğunda satış planındaki bir değişiklik kâr-zarar tablosuna geç, kopyala-yapıştır ile ya da hiç ulaşmaz.
Bu model iki yarıyı tek yerde tutar. Haftalık mal planı mağaza kâr-zararını doğrudan besler ve mağaza kâr-zararı formata, bölgeye ve şirkete toplanır. Bir alt kategorinin satış sürücüsünü, marj oranını veya stok politikasını değiştirin; mağazalar, kâr-zarar ve açık alım bütçesi birlikte hareket eder.
Satışlar mağaza, alt kategori ve hafta bazında nasıl planlanır?
Satış, metrekarenin ne kadar sattığıyla başlar: format ve alt kategoriye göre haftalık metrekare başına satış, her mağazanın satış alanıyla çarpılır. Bu baz daha sonra şunlarla şekillenir:
- Departman ve haftaya göre sezonsallık; yaz, Paskalya ve Noel zirveleriyle, yıl ortalaması 1,0. Haftalar 4-4-5 takviminde 12 perakende dönemine toplanır (her çeyrekte iki dört haftalık, ardından bir beş haftalık dönem); böylece her dönem tam haftalardan oluşur ve yıllar karşılaştırılabilir kalır.
- Büyüme: benzer mağaza (like-for-like) hacim büyümesi ve fiyat enflasyonu, yıldan yıla bileşik olarak.
- Açılış tarihleri: yeni bir mağaza açılış haftasından itibaren satış yapar; giderleri, stoku, amortismanı ve açılış yatırımı da onunla başlar.
Model marjı, stoku ve open to buy’ı nasıl hesaplar?
Her mağaza, alt kategori ve hafta için:
- Brüt kâr marjı = giriş marjı − indirimler − fire; hepsi alt kategori bazında oranlar
- Kapanış stoku maliyet değeriyle = hedef stok kapsama haftası × haftalık satışların maliyeti
- Açılış stoku = geçen haftanın kapanış stoku; yeni yılın 1. haftası 52. haftayı devralır
- Planlanan mal girişleri = kapanış stoku − açılış stoku + satışların maliyeti
- Open to buy (açık alım bütçesi) = planlanan mal girişleri eksi tedarikçilere zaten sipariş edilen pay
Mağaza kâr-zararı nasıl çalışır?
40 gider hesabının her biri, formata göre belirlenen dört kuraldan birine uyabilir: satışların yüzdesi, metrekare başına EUR, çalışan (FTE) başına EUR veya mağaza başına sabit tutar. Metrekare başına giderler kira endekslemesini, çalışan başına giderler ücret enflasyonunu, sabit giderler genel maliyet enflasyonunu izler. Tek bir formül dört kuralın tamamını kapsar; bir hesabın davranışını değiştirmek bir veri değişikliğidir.
Genel merkez ve dağıtım merkezi giderleri, mağazalara şirket satışlarındaki paylarına göre dağıtılır. Proje bütçeleri önce ağırlıklarına göre mağaza formatlarına, sonra format satışlarındaki paylarına göre mağazalara gider. Sonuç, formata, bölgeye ve şirkete toplanan, mağaza ve dönem bazında bir kâr-zarar tablosudur.
Zayıf bir yılda ne olur?
| 3. yıl | Base | Upside | Downside |
|---|---|---|---|
| Net satış | 2,92 milyar EUR | 3,06 milyar EUR | 2,59 milyar EUR |
| EBITDA | 164,1 milyon EUR | 218,7 milyon EUR | 71,7 milyon EUR |
| EBITDA marjı | %5,6 | %7,2 | %2,8 |
| Yıl sonunda mağaza | 240 | 240 | 224 |
Downside senaryosu benzer mağaza hacmini düşürür, indirim ve fireyi artırır, ücret, kira ve maliyet enflasyonunu yükseltir, ilk yılın açılışlarını sekiz hafta erteler ve kalanları iptal eder. 3. yılda satışlar Base’in %11 altındadır, ancak EBITDA yarıdan fazla düşer. Perakende marjları incedir: indirim ve maliyet enflasyonundaki birkaç puan yılın sonucunu belirler. Upside senaryosu tersini yapar: daha fazla hacim, daha az indirim ve fire, daha ılımlı maliyet enflasyonu ve daha erken açılışlar.
Model kendini nasıl kontrol eder?
- Satış köprüsü: alt kategori ve haftaya göre toplanan satışlar şirket kâr-zararındaki satışlara eşittir
- Stok köprüsü: mağazaya göre yıl sonu stoku departmana göre stoka eşittir
- Stok alt sınırı: hiçbir kapanış stoku sıfırın altında değildir
- Hesap eşleme: her hesap bir gider grubuna ve bir kâr-zarar bölümüne ulaşır
- Dağıtımlar: dağıtılan merkezi giderler ve proje bütçeleri bütçelenen tutara eşittir
Pano her senaryo için PASS ya da REVIEW gösterir. Dağıtım kontrollerindeki en fazla 67 EUR’luk küçük değerler, dağıtım zincirlerindeki yuvarlamadır ve 100 EUR’luk toleransın rahatça içindedir.
Birçok dosya yerine tek model pratikte neyi değiştirir?
- Tek değişiklik, tek düzenleme: yeni bir stok kuralı veya gider yöntemi bir kez değiştirilir ve her mağaza, alt kategori, hafta ve senaryo için geçerli olur. Bölünmüş bir Excel bütçesinde her dosyaya ve sayfaya kopyalanması gerekir.
- Yeniden işlem olmadan büyüme: yeni bir mağaza veya alt kategori bir öğe ve verisidir. Bu model yeni formül olmadan 33 milyondan 500 milyon hücreye büyüdü.
- Denetlenebilirlik: bir denetçi milyonlarca kopyalanmış hücre değil, 127 adlandırılmış formül okur.
- Senaryolar yan yana: Base, Upside ve Downside aynı modelin bir boyutudur, çalışma kitabının üç kopyası değil.
Bütçeniz zaten birçok bağlantılı çalışma kitabına bölündüyse tek bir model olarak yeniden kurulabilir; 10 dosyadaki 150’den fazla tablonun tek bir Quantrix modeline dönüştüğü OYAK Beton örneğine (İngilizce) bakın.
Bu model nasıl oluşturuldu?
Model, düz bir dille yazılmış bir brife dayanarak yapay zekâ destekli Quantrix model oluşturucumuzla (İngilizce) ve modelleme kural setimize göre üretildi, ardından içe aktarma betiklerimizle Quantrix’te kuruldu. Kurulumdan önce bağımsız bir yeniden hesaplama her senaryo için beklenen sonuçları üretti ve Quantrix modeli üç büyüklükte de bunlarla avrosu avrosuna tuttu. Aynı yöntem kendi mağazalarınız, formatlarınız, ürün hiyerarşiniz ve hesap planınız için de çalışır; mevcut bir Excel bütçesinden de yola çıkabilir: model oluşturucu bu bütçeyi referans olarak kullanır, mantığını devralır, gizli varsayımları görünür kılar ve tabloda olmayan kontrolleri ekler. Model İngilizcedir; matris, kategori ve öğe adları Türkçe olarak yeniden adlandırılabilir ve formüller otomatik olarak güncellenir.
Modelde neler yok?
Model perakende bütçelemesini gösterir; eksiksiz bir perakende planlama sistemi değildir:
- Bilanço veya nakit akış tablosu yok
- Tedarikçi ödeme vadeleri ve stok dışında işletme sermayesi yok
- Ürün bazında fiyat ve kampanya planlaması yok; planlar alt kategori düzeyinde biter
- Personel çizelgelemesi yok: personel giderleri FTE ve ücret oranlarını izler
- Gerçekleşen değerler, yeniden tahmin veya bütçe-gerçekleşen karşılaştırması yok
- ERP veya satış noktası (POS) sistemiyle arayüz yok (veriler girilir veya dosyalardan yüklenir)
- Tek para birimi (EUR)
Bunların her biri modele eklenebilir, çünkü modelin yapısı ve formülleri açıktır.
Modeli ücretsiz deneme ile alın
Modelin 240 mağazalı sürümü 30 günlük ücretsiz Quantrix deneme sürümüne dahildir. Aşağıdan deneme sürümünü isteyin; modeli indirme bağlantısıyla birlikte göndereceğiz. Modelin kendi mağazalarınıza ve hesaplarınıza uyarlanmasını, mevcut Excel bütçenizden kurulmasını veya Türkçeye çevrilmesini istiyorsanız mesaj alanında belirtin.
Quantrix’i 30 Gün Boyunca Ücretsiz Deneyin – Tam Erişim
Başlamak için yalnızca birkaç bilgiye ihtiyacımız var. Verileriniz güvende; kredi kartı gerekmiyor, gereksiz e‑posta yok.
Neden Denemelisiniz:
