Quantrix ile Gıda Üretimi Finansal Modeli: Tek Formül Değiştirmeden 4 Üründen 20 Ürüne

Bu gıda üretimi finansal modeli, dört ürün ailesindeki, dört fabrikada üretilip sekiz bölgede satılan 20 ürünü beş yıl ve üç senaryo boyunca planlar. Model dört ürün, iki fabrika ve üç bölgeyle başladı. Tek bir formülü değiştirmeden beş kat büyüttük: modelde önce de sonra da 74 formül var. Model Quantrix ile kurulmuştur ve 30 günlük ücretsiz Quantrix deneme sürümüyle birlikte ücretsiz alabilirsiniz. Modeldeki tüm adlar ve rakamlar kurgusaldır.

Bir finansal model yeni formül olmadan 4 üründen 20 ürüne büyüyebilir mi?

Yönetilemez hale gelen Excel modellerinin çoğu böyle başlamadı. Birkaç ürün ve bir fabrikayla başladılar; sonra her yeni ürün, fabrika, bölge veya yıl, yeni bir kopyalanmış sayfa, yeni bağlantılar ve yeni bir hata kaynağı demek oldu. Bu modelle tersini test ettik: yalnızca öğe ve veri ekledik, başka hiçbir şey değil.

	Önce	Sonra
Ürünler	4	20, 4 ailede
Fabrikalar	2	4
Satış bölgeleri	3	8
Hammaddeler	5	10
Yıllar	3	5
Senaryolar	3	3
Formüller	74	74
Hesaplanan değerler	1.836	18.618
Matrisler	25	25
Model kontrolleri	geçti	geçti

Modelde on kat daha fazla hesaplanan değer ve tamamen aynı formüller var. Modelin kontrol katmanındaki her kontrol, üç senaryonun ve beş yılın tamamında geçer: üretim miktarı satış miktarına eşittir, kâr-zarar bileşenleriyle tutarlıdır, fabrika dağıtım ağırlıklarının toplamı %100’dür ve ürün ailelerine göre gelirin toplamı şirket gelirine eşittir.

Neden hiçbir formülün değişmesi gerekmedi?

Çünkü bir Quantrix formülü hücrelere değil adlara başvurur ve bütün bir boyut için bir kez yazılır. Modeldeki gelir formülü şudur:

Revenue EUR = round(Calc_Regional_Volume::Regional Volume Tonnes * Selling Price Per Tonne, 0)

Bu formül her ürün, bölge, yıl ve senaryo için geliri hesaplar. 4 ürünle 108 değer üretiyordu; 20 ürünle 2.400 değer üretir. Bir ürün, bölge veya yıl eklendiğinde formül onu zaten kapsar. Aynısı ürün reçetesi, dönüştürme maliyeti, maliyet şelalesi, kâr-zarar ve kontroller için de geçerlidir.

Ürün aileleri de aynı şekilde çalışır. Bir ürünün hangi aileye ait olduğu hiçbir formülde yazmaz. Bu, 20 satırlık bir eşleme tablosudur: Bread’den Bakery’ye, Ketchup’tan Sauces’a vb.; tek bir formül geliri, maliyeti ve miktarı bu tablo üzerinden aileye göre toplar. Bir ürünü başka bir aileye taşımak bir veri değişikliğidir.

Bunun ardındaki fikir, yani birim başına bir sayfa yerine bağlantılı boyutlara sahip tek bir model, çok boyutlu finansal modelleme yazımızda anlatılıyor. Bu sayfa bunun rakamlarla ne anlama geldiğini gösterir.

Aynı model Excel’de nasıl görünürdü?

Excel’de hesaplanan her değer, bir kopya olsa bile, kendi formül hücresidir. Aynı model 18.618 formül hücresi gerektirirdi; her Quantrix formülü için yaklaşık 250. Sayfa sayısı düzene bağlıdır. Yaygın bir düzen varsaydık: yıllar sütunlarda, ürün hesaplamaları için ürün ve senaryo başına bir sayfa, kâr-zarar, genel giderler, ürün aileleri ve kontroller gibi şirket düzeyindeki her blok için senaryo başına bir sayfa.

	Quantrix	Excel, anlatılan düzende
Yazılacak ve bakımı yapılacak formüller	74	18.618 formül hücresi
Sayfalar veya matrisler	25 matris	yaklaşık 87 sayfa (60 ürün sayfası, 27 şirket düzeyinde)
Bir ürün eklemek	öğeyi ve verisini ekleyin; 0 formül değişikliği	840 yeni formül hücresi, 3 yeni sayfa, her toplama bağlantı
Senaryoları yan yana karşılaştırmak	aynı modelin bir görünümü	hesaplama sayfalarının üç kopyası

Bir Excel modelleyicisi, bir senaryo anahtarıyla sayfa sayısını yaklaşık 30’a indirebilirdi; bedeli, her seferinde yalnızca bir senaryoyu görmektir. Gerçek bir bütçe genellikle bu gösterimden çok daha büyüktür: OYAK Beton’un Excel bütçesi (İngilizce) tek bir Quantrix modeline dönüşmeden önce 10 dosyada 150’den fazla tabloya ulaşmıştı.

Modelde neler var?

• Ürünler ve aileler: Bakery, Dry Goods, Sauces ve Snacks ailelerinde, ekmek ve makarnadan ketçap ve gofrete 20 ürün
• Fabrikalar: dört fabrika; her ürün bir ana fabrikada ve ikinci bir fabrikada üretilir
• Bölgeler: fabrikalardan dağıtım ağırlıklarıyla beslenen sekiz satış bölgesi
• Hammaddeler: undan ve durum irmiğinden kakao ve ambalaja on hammadde; her ürün için bir ürün reçetesi
• Zaman ve senaryolar: beş yıl; Base, Upside ve Downside
• Para birimi: avro

Hangi varsayımları değiştirebilirsiniz?

• Miktarlar: baz yılda ürün ve fabrikaya göre üretim miktarı ve her fabrikanın üretiminin bölgelere nasıl dağıldığı
• Fiyatlar: ürün ve bölgeye göre ton başına satış fiyatı
• Maliyetler: ürün reçetesi, kg başına hammadde fiyatları, ürün ve fabrikaya göre ton başına dönüştürme maliyeti (işçilik, enerji, hat maliyetleri), sabit genel giderler, satış-genel yönetim giderleri ve amortisman
• Yıllara göre senaryo sürücüleri: miktar büyümesi, hammadde enflasyonu, fiyat artışı, genel gider büyümesi, TÜFE, kurumlar vergisi oranı ve amortisman büyümesi
• Ürün aileleri: her ürünün ailesine eşlenmesi

Model neleri hesaplar?

• ürün, fabrika ve yıla göre üretim miktarı ve bölgeye göre satış miktarı
• ürün ve bölgeye göre gelir
• hammadde enflasyonuyla ürün reçetesinden hammadde maliyeti ve fabrikaya göre dönüştürme maliyeti
• her ürün için bir maliyet şelalesi: baz yıl fiyatlarıyla hammaddeler, enflasyon etkisi, dönüştürme maliyeti
• ürüne göre ton başına gelir, brüt marj ve katkı marjı
• ürün ailesine göre gelir, satışların maliyeti, brüt marj ve miktar
• gelirden EBITDA, EBIT ve NOPAT’a konsolide kâr-zarar ve bir gösterge panosu
• her senaryoda PASS ya da REVIEW durumu veren altı kontrollük bir kontrol katmanı

Model ne gösteriyor?

Base senaryoda gelir 1. yıldaki 99,6 milyon €’dan 5. yılda 116,7 milyon €’ya yükselir ve EBITDA marjı yaklaşık %15’te kalır. Upside senaryoda daha güçlü miktar ve fiyatlar EBITDA marjını 5. yıla kadar %23,1’e çıkarır.

Downside senaryo faaliyet kaldıracını gösterir. Hammadde fiyatları yılda %6 artarken satış fiyatları yalnızca %1 artar ve miktar yılda %2 düşerken sabit genel giderler artmaya devam eder. EBIT daha 2. yılda hafif negatiftir, EBITDA 4. yılda negatife döner ve 5. yılda faaliyet zararı (EBIT) 11,6 milyon €’ya ulaşır. Model bu zararın nereden geldiğini ürün ürün ve fabrika fabrika gösterir.

Ürün ailesine göre en yüksek brüt marjı Bakery elde eder; Base senaryoda yaklaşık %50. Downside senaryoda Bakery 5. yılda hâlâ %39’u korurken Dry Goods, Sauces ve Snacks her biri yaklaşık 12 puan kaybeder ve %23 ile %25 arasında kalır.

Bu model nasıl oluşturuldu?

Model, düz bir dille yazılmış bir brife dayanarak yapay zekâ destekli Quantrix model oluşturucumuzla (İngilizce) üretildi, ardından incelendi ve test edildi; bu sayfadaki her rakam bağımsız bir yeniden hesaplamayla karşılaştırıldı. Büyütme iki adımda yapıldı: önce mantık, böylece hiçbir formül belirli bir ürün, fabrika veya bölgeyi adıyla anmaz; sonra yeni öğeler ve verileri. Model İngilizcedir; matris, kategori ve öğe adları Türkçe olarak yeniden adlandırılabilir ve formüller otomatik olarak güncellenir.

Modelde neler yok

Gösterim modeli, mantığın kolay izlenmesi için operasyonel kâr-zarar düzeyinde kalır. Modeli işletmenize uyarladığımızda aşağıdakilerin her biri eklenebilir:

• yıllar yerine aylar, sezonsallıkla birlikte
• fabrika kapasitesi ve hat kısıtları; miktarlar şu anda girdidir
• müşteriler ve satış kanalları; örneğin perakende zincirleri, toptan satış ve ihracat
• işletme sermayesi, nakit akışı ve bilanço
• plana karşı gerçekleşenler, ERP sisteminizden yüklenir
• kendi ürünleriniz, fabrikalarınız ve verileriniz, kurgusal olanların yerine

Bunlardan hangilerine ihtiyacınız olduğunu aşağıdaki deneme formunun mesaj alanına yazın.

Modeli ücretsiz deneme ile alın

Aşağıdan 30 günlük ücretsiz Quantrix deneme sürümünü isteyin; bu gıda üretimi modelini indirme bağlantısıyla birlikte göndereceğiz. Modelin kendi ürünlerinize veya fabrikalarınıza uyarlanmasını ya da Türkçeye çevrilmesini istiyorsanız mesaj alanında belirtin.

Sıkça sorulan sorular